Muzeum mieści się na piętrze XVI-wiecznej kamienicy, w której pierwotnie znajdowała się siedziba starostów ziemi bytomskiej. Gościli tu m.in. królowie Jan III Sobieski, August II, poeci J. W. Goethe, J. U. Niemcewicz. W 1805 roku kamienicę nabył kupiec miejski Jan Sedlaczek, który urządził tu winiarnię, istniejącą na parterze i w piwniczkach do dzisiaj. Muzeum gromadzi zbiory związane z historią i kulturą Tarnowskich Gór oraz powiatu, uwzględniając szersze tło kultury polskiej. Do najciekawszych należą: kolekcja malarstwa, zbiory sobiescianów, masoniców (puchary, odznaki, rytualne fartuszki i szarfy), sztuki cechowej XVII-XIX w. (skrzynie, szyldy, puchary, tłoki pieczęcie), cyny z XVII-XX w. Interesujące przedmioty związane z górnictwem kruszcowym pochodzą w znacznej mierze z tarnogórskiej kopalni. Elewacja i wnętrze krytego gontem budynku mają fragmenty o dużych walorach artystycznych. Nad kamiennym portalem wykonanym z ciosów dolomitu znajduje się XVIII-wieczna płaskorzeźba stiukowa z puttami podtrzymującymi kotarę, tarcza herbowa miasta (zmieniona współcześnie) i hełm rycerski z pióropuszem.
Ekspozycja Jan III Sobieski została przygotowana w nawiązaniu do zwycięstwa nad Turkami w 1683 r. i przemarszu przez Tarnowskie Góry wojsk i króla w drodze na Wiedeń. Jan III Sobieski zatrzymał się w Tarnowskich Górach w dniach od 20 do 22 sierpnia 1683 r. Tutaj żegnał się ze swoją, żoną - królową Marysieńką. W zbiorach tarnogórskiego Muzeum zgromadzono wiele interesujących zabytków upamiętniających Jana III Sobieskiego oraz związanych z tym okresem historii Polski. Na wystawie, której aranżacja nawiązuje umownie do wnętrza tureckiego namiotu pokazano m. in. kilka osiemnastowiecznych portretów króla, w tym m. in. dużych rozmiarów wizerunek pędzla Niedzielskiego, dziewiętnastowieczne miniatury portretowe płótna z 1 poł. XIX w. ukazujące zwycięstwo pod Wiedniem oraz powitanie króla Sobieskiego przez Wiedeńczyków po zwycięstwie nad Turkami
