Muzeum jest oddziałem Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego w Warszawie. Zostało powołane w 1985 roku. W ciągu 15 lat istnienia Oddziału MHRPL w Sandomierzu pozyskano dla placówki wiele wartościowych pamiątek. W dorobku Oddziału znajduje się ponad 1239 muzealiów, 400 pozycji Archiwum Naukowego, 401 pozycji Archiwum Fotograficznego, 1349 woluminów. Oddział jest w posiadaniu kolekcji sztandarów, od chorągwi księcia Stanisława Stojałowskiego zaczynając a na współczesnych kończąc. W zbiorach znajdują się: dokumenty dotyczące politycznej działalności organizacji chłopskich, obrazujące różnorodność i aktywność ruchu ludowego na tych terenach, prasa ludowa, archiwum naukowe, fotograficzne i dobrze zaopatrzona biblioteka sprzyjają studiom nad ruchem ludowym Ziemi Sandomierskiej.
W 2000 roku w siedzibie Oddziału otwarto wystawę "Z dziejów Patriotyzmu na Sandomierszczyźnie 1845-1945". Ekspozycja ma charakter wybitnie edukacyjny i skierowana jest do szerokiego grona odbiorców. Od początku działalności prowadzone są lekcje muzealne dla młodzieży, kursy szkolenia i wykłady dla nauczycieli historii.
